[seo title=’Wat is generatieve AI? Zo maakt AI teksten, beelden en meer’ meta_title=’Wat is generatieve AI? Uitleg, voorbeelden en veilig beginnen’ meta_description=’Wat is generatieve AI? Lees in gewone taal hoe het tekst, beeld, audio, video en code maakt, wat het verschil is met ChatGPT en hoe je veilig begint.’ slug=’wat-is-generatieve-ai’ image_alt=’wat is generatieve AI uitgelegd met tekst beeld audio video en code’]

Wat is generatieve AI? Zo maakt AI teksten, beelden en meer

Wat is generatieve AI? Misschien zegt een collega dat hij een mail even door generatieve AI heeft laten schrijven, en jij knikt mee zonder precies te weten wat dat betekent.

Je gebruikt misschien al een chatbot of beeldgenerator, zonder dat je de term generatieve AI goed kent.

In dit artikel lees je in gewone taal wat het is, wat je ermee kunt en waar je op moet letten.

Wat is generatieve AI en wat maakt het anders?

Generatieve AI is kunstmatige intelligentie die op basis van jouw opdracht nieuwe teksten, afbeeldingen, audio, video of code maakt.

Het woord generatief betekent dat er iets wordt gemaakt. Jij typt bijvoorbeeld een vraag of opdracht. Daarna maakt de AI een nieuwe tekst, afbeelding of ander resultaat.

Dat is anders dan veel andere vormen van AI. Een spamfilter herkent ongewenste mail. Een routeplanner berekent een route. Een aanbevelingssysteem kiest films die misschien bij je passen.

Die systemen herkennen, kiezen of sorteren vooral. Generatieve AI maakt iets nieuws. Dat nieuwe resultaat is gebaseerd op patronen die het systeem eerder heeft geleerd.

Je kunt het zien als een hulpmiddel voor een eerste versie. De AI kan een mail opzetten, een tekst inkorten of een idee voor een afbeelding maken. Maar jij blijft degene die bepaalt of het klopt en bruikbaar is.

Wil je eerst het grotere plaatje begrijpen, lees dan wat AI precies is. Daar zie je hoe generatieve AI past binnen het bredere begrip kunstmatige intelligentie.

Type AI	Wat doet het	Voorbeeld
Gewone AI	Herkent of sorteert	Een spamfilter of routeplanner
Generatieve AI	Maakt nieuwe inhoud	ChatGPT schrijft een mail of een beeldgenerator maakt een illustratie

Hoe werkt generatieve AI in gewone taal?

Een generatief AI-model heeft van enorm veel voorbeelden geleerd welke patronen vaak voorkomen en voorspelt daarna wat goed bij jouw opdracht past.

Een simpele vergelijking is de voorspellende tekst op je telefoon. Je typt een paar woorden en je telefoon stelt het volgende woord voor. Generatieve AI doet iets vergelijkbaars, maar dan veel groter en uitgebreider.

Eerst wordt het model getraind. Daarbij leert het uit grote hoeveelheden voorbeelden, zoals teksten of beelden. Daarna kun jij het gebruiken door een opdracht te geven.

Die opdracht heet vaak een prompt. Dat is gewoon de vraag of instructie die je aan de AI geeft. Hoe duidelijker je opdracht, hoe groter de kans op een bruikbaar antwoord.

Belangrijk is dit: het model controleert niet zelf of iets waar is. Het voorspelt wat logisch lijkt. Daardoor kan een antwoord heel overtuigend klinken, terwijl er toch fouten in staan.

Voor tekstsystemen speelt vaak een taalmodel een grote rol. Wil je daar meer over weten, lees dan wat een taalmodel is. Hier is vooral belangrijk dat het model patronen gebruikt en geen menselijk begrip heeft.

Welke voorbeelden van generatieve AI gebruik je misschien al?

Bekende voorbeelden zijn ChatGPT, Gemini, Claude en Copilot voor tekst, en beeldgeneratoren voor afbeeldingen.

Veel mensen komen er eerst mee in aanraking via tekst. Je vraagt om een mail, samenvatting, vertaling of uitleg. De AI maakt dan een nieuwe tekst op basis van jouw opdracht.

Maar generatieve AI is breder dan tekst. Het kan ook gaan om beeld, geluid, video en code. Denk aan een illustratie voor een presentatie, een stukje code of een idee voor een korte video.

• Tekst: een mail, samenvatting, uitnodiging, vertaling of uitleg.
• Beeld: een illustratie, voorbeeldafbeelding of bewerking van een beeld.
• Geluid: spraak of muziek.
• Video: bewegend beeld op basis van een opdracht.
• Code: een opzet voor een script of hulp bij programmeerwerk.

De Nederlandse overheid noemt AI-chatbots als voorbeeld van generatieve AI. LexisNexis omschrijft generatieve AI als AI die nieuwe inhoud maakt, zoals teksten, afbeeldingen, audio en video. Daarbij worden ChatGPT voor tekst en Dall-E voor beeld als voorbeelden genoemd.

ChatGPT is dus niet hetzelfde als generatieve AI. ChatGPT is één product. Generatieve AI is de techniek die zo’n product mogelijk maakt.

Wat kun je met generatieve AI doen op je werk en thuis?

Je laat generatieve AI vooral een eerste versie maken die jij daarna controleert en verbetert.

Dat werkt goed bij taken waarbij je anders lang naar een leeg scherm kijkt. De AI kan je helpen om sneller te starten, maar neemt jouw oordeel niet over.

Op je werk kun je denken aan een mailconcept, een opzet voor notulen of een eerste versie van een offerte. Ook kun je vragen om een lange tekst korter te maken of duidelijker te formuleren.

Thuis kun je het gebruiken voor een verjaardagswens, een reisplan of uitleg van een ingewikkelde brief. Ouderen kunnen er bijvoorbeeld een brief mee laten samenvatten of een recept laten omzetten naar een boodschappenlijst.

De kracht zit niet in blind overnemen. De kracht zit in sneller beginnen. Jij voegt daarna de juiste feiten, toon en keuzes toe.

1. Kies een taak die niet gevoelig is.
2. Vertel wat je nodig hebt, voor wie het is en hoe lang het mag zijn.
3. Vraag om een eerste versie.
4. Lees alles na en pas de tekst aan.

Wil je betere antwoorden, noem dan steeds doel, lezer, toon en lengte. Zo voorkom je vage teksten die niet bij jouw situatie passen.

Waar moet je op letten bij generatieve AI?

Controleer de uitkomst en geef geen persoonlijke of vertrouwelijke gegevens mee.

Generatieve AI kan fouten maken. Soms verzint het namen, data, bedragen of bronnen. Dat heet ook wel hallucineren. Lees meer over waarom AI verzint soms dingen.

Gebruik het daarom niet als enige bron voor feiten. Controleer belangrijke informatie bij een officiële bron. Dat geldt zeker bij geld, gezondheid, recht, veiligheid en persoonlijke gegevens.

Let ook op privacy. De Autoriteit Persoonsgegevens maakt zich zorgen over privacyrisico’s van generatieve AI zoals ChatGPT. Volgens berichtgeving van Security.NL, die de AP aanhaalt, kunnen modellen zijn getraind met gegevens van internet waarin waarschijnlijk persoonsgegevens zitten. Ook kan een model onjuiste persoonsgegevens verzinnen.

De AVG geldt ook voor wat je invoert in een AI-tool. Dat geldt in Nederland en België. Voor Belgische lezers is de Gegevensbeschermingsautoriteit de toezichthouder.

Vul daarom geen klantnamen, BSN, medische informatie, personeelsdossiers of bedrijfsgeheimen in. Maak voorbeelden anoniem. Lees ook de privacy-instellingen van de tool die je gebruikt.

Er zijn ook vragen over auteursrecht en herkenbaarheid van AI-beelden. Zie de uitkomst niet automatisch als rechtenvrij of betrouwbaar. Bij twijfel is het verstandig om extra advies te vragen of een veiliger alternatief te kiezen.

Een donkere kant is de deepfake. Dat is beeld of geluid dat iemand echt kan laten lijken terwijl het gemaakt of bewerkt is.

Ook Europese regelgeving raakt generatieve AI. De AI-verordening, vaak AI Act genoemd, is Europese regelgeving die ook over AI gaat.

Is generatieve AI hetzelfde als ChatGPT?

Nee, ChatGPT is een bekend product dat generatieve AI gebruikt, terwijl generatieve AI de technologie erachter is.

Je kunt het vergelijken met een auto en een automerk. Een auto is het soort voertuig. Een automerk is één aanbieder. Zo is generatieve AI de soort technologie en is ChatGPT één bekende toepassing.

Er zijn meer voorbeelden. Gemini, Claude en Copilot gebruiken ook generatieve AI voor tekst. Beeldgeneratoren gebruiken generatieve AI om afbeeldingen te maken.

Een chatbot is vaak de verpakking die je ziet. Je typt een vraag en krijgt antwoord. Het taalmodel is de motor die woorden kiest en zinnen maakt.

Daarom is het handig om de begrippen uit elkaar te houden. Als iemand ChatGPT zegt, bedoelt die persoon soms één tool. Als iemand generatieve AI zegt, gaat het over de bredere techniek.

Hoe begin je veilig met generatieve AI?

Begin met een kleine taak zonder gevoelige informatie en controleer daarna alles wat de AI maakt.

Kies bijvoorbeeld een uitnodiging, een korte mail of een samenvatting van een tekst zonder vertrouwelijke gegevens. Gebruik geen namen van klanten, geen medische gegevens en geen interne bedrijfsinformatie.

1. Kies een tool: neem een bekende chatbot of andere AI-tool en bekijk de instellingen.
2. Begin zonder gevoelige data: gebruik verzonnen namen of algemene informatie.
3. Vraag om een concept: zeg duidelijk wat het doel is, wie de lezer is en welke toon je wilt.
4. Controleer en pas aan: let op feiten, namen, data, toon en ontbrekende informatie.

Generatieve AI werkt prima in het Nederlands. Toch verschilt de kwaliteit per tool. Soms staan er kleine taalfouten in of klinkt de toon net niet natuurlijk.

Begin dus klein. Gebruik de AI als kladblok of meeschrijver, niet als eindbeslisser. Zo leer je snel wat werkt, zonder onnodig risico.

Praktijkvoorbeeld: een uitnodiging maken met generatieve AI

In dit voorbeeld zie je hoe generatieve AI een eerste versie maakt, terwijl jij de feiten en toon controleert.

Marloes werkt bij een gemeente in Zwolle. Ze moet een korte uitnodiging schrijven voor een buurtbijeenkomst over de nieuwe afvalinzameling.

De bijeenkomst is op donderdag 12 november om 19.30 uur in het buurthuis. Marloes gebruikt geen echte persoonsgegevens. Ze vult later zelf het juiste e-mailadres in.

Ze geeft deze opdracht aan de AI:

Het verwachte resultaat is een nette eerste versie in enkele seconden. Dat is handig, want Marloes hoeft niet vanaf nul te beginnen.

Daarna controleert ze datum, tijd en plaats. Die gegevens heeft ze zelf opgegeven, maar de AI kan ze toch verkeerd overnemen. Ook haalt ze een te stijve zin weg en vult ze het e-mailadres in.

Dit laat goed zien wat generatief betekent. De AI maakt een nieuwe tekst. Een spamfilter zou in dezelfde situatie alleen iets herkennen of sorteren, zoals ongewenste mail.

Veelgemaakte fouten bij generatieve AI

De meeste problemen ontstaan niet doordat mensen AI gebruiken, maar doordat ze het zonder controle gebruiken.

Met deze oplossingen voorkom je veel fouten:

1. Denken dat generatieve AI een zoekmachine is. Oplossing: gebruik het vooral voor maken en herschrijven. Controleer feiten bij een officiële bron.
2. De uitkomst ongelezen gebruiken. Oplossing: lees alles na. Let extra op namen, data en bedragen.
3. Persoonlijke of vertrouwelijke gegevens invullen. Oplossing: laat klantnamen, BSN en medische informatie weg. Maak voorbeelden anoniem en lees de privacy-instellingen.
4. Te vage opdracht geven. Oplossing: noem doel, lezer, toon en lengte. Dan wordt het antwoord vaak beter.
5. Denken dat AI-beelden altijd echt zijn of altijd herkenbaar nep. Oplossing: wees kritisch bij beeld en geluid van onbekende afzenders.

Een goede gewoonte is om generatieve AI te zien als meeschrijver, niet als eindredacteur. Jij beslist wat klopt, wat past en wat naar buiten mag.

Veelgestelde vragen

Hier vind je korte antwoorden op veelgestelde vragen over generatieve AI.

Wat is generatieve AI voor beginners?

Generatieve AI is AI die nieuwe inhoud maakt op basis van jouw opdracht. Dat kan tekst zijn, maar ook beeld, geluid, video of code.

Wat is het verschil tussen AI en generatieve AI?

AI is de overkoepelende term voor systemen die taken uitvoeren die slim gedrag lijken te vragen. Generatieve AI is een soort AI die nieuwe inhoud maakt, zoals tekst, beeld, geluid, video of code.

Is generatieve AI gratis?

Veel tools hebben een gratis versie met beperkingen. Kijk voor de actuele voorwaarden altijd bij de aanbieder.

Is generatieve AI veilig voor privacy?

Alleen als je geen gevoelige gegevens invult en de instellingen kent. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt voor privacyrisico’s.

Kan generatieve AI fouten maken?

Ja. Het kan overtuigend klinkende fouten maken, zoals verkeerde namen, data of bedragen. Controleer daarom altijd de uitkomst.

Werkt generatieve AI in het Nederlands?

Ja, de grote tools werken in het Nederlands. Controleer wel taal, toon en kleine fouten voordat je de tekst gebruikt.

De beste volgende stap is klein beginnen. Kies een onschuldige taak, bijvoorbeeld een uitnodiging, en probeer de prompt uit dit artikel. Wil je daarna verder, lees dan hoe je kunt begin met ChatGPT.

• ChatGPT
• Gemini
• Privacy